Bacteria mewn carthion yn helpu i droi allyriadau o’r broses cynhyrchu dur yn ddeunyddiau crai cynaliadwy ar gyfer diwydiannau eraill

TATA_blast_furnace

Mae biliynau o facteria microsgopig yn helpu gwyddonwyr i droi allyriadau o ffwrneisi chwyth Tata Steel yn gynhyrchion y gallai diwydiannau eraill eu defnyddio i greu cynnyrch fel pecynnau bwyd a phorthiant anifeiliaid.

Mae prosiect peilot, dan arweiniad Prifysgol De Cymru (PDC), wedi'i sefydlu yn y ddwy ffwrnais enfawr sy’n creu haearn ym Mhort Talbot. Er ei fod yn ei ddyddiau cynnar, mae'r prosiect eisoes wedi cael canlyniadau addawol.

Dywedodd Dr Rhiannon Chalmers-Brown, sy'n gweithio yng Nghanolfan Ymchwil Amgylchedd Cynaliadwy (SERC) PDC: "Wrth i’r byd ddod i delerau â heriau cynhyrchu dur mewn dulliau sero-net o ran CO2, mae llawer o opsiynau i'w hystyried. Nid yn unig o ran gwahanol dechnolegau cynhyrchu dur, ond hefyd o ran unrhyw gyfleoedd i ddal a defnyddio'r nwyon sydd â charbon yn sail iddynt ac a gynhyrchir drwy’r broses creu dur.

"Mae'r broses rydyn ni'n ei phrofi yma yn byrlymu’n nwyon hyn o'r ffwrneisi chwyth drwy laid carthion, sy'n cynnwys math penodol o facteria a all amsugno carbon monocsid a charbon deuocsid.

"Rydyn ni’n gallu defnyddio’r carbon hwn i lefelau eithaf uchel yn barod, ac rydyn ni’n credu y gallwn gynyddu hyn i 98%.

"Mae cynnyrch gwastraff y bacteria’n cynnwys asid asetig ac asidau brasterog anweddol y gellir manteisio arnynt ar gyfer ystod enfawr o ddefnyddiau terfynol sy'n fasnachol hyfyw fel paent, polymerau bioplastig, neu hyd yn oed borthiant anifeiliaid."

Y prosiect hwn yw'r cydweithrediad diweddaraf rhwng Tata Steel a PDC, sy'n archwilio sut y gellir harneisio a defnyddio nwy gwastraff o'r prosesau cynhyrchu dur ym Mhort Talbot i gefnogi diwydiannau eraill tra'n lleihau faint o CO2 sy’n cael ei ryddhau.

Ychwanegodd Dr Chalmers-Brown: "Er bod y peilot hwn yn edrych ar nwyon o ffwrneisi chwyth, mae pob technoleg haearn a dur yn gollwng rhai nwyon sy'n seiliedig ar garbon, felly mae gan y dechnoleg hon botensial i leihau'r allyriadau hynny pa bynnag lwybr technoleg a ddewisir yn y pen draw.

"Mae cryn dipyn o waith i'w wneud o hyd gyda'r adweithydd peilot, casglu data a deall cymaint ag y gallwn am yr adweithiau biolegol."

Ychwanegodd Gareth Lloyd, Rheolwr Peirianneg Prosesau Tata Steel a’r noddwr diwydiannol: "Mae hwn yn brosiect gwych, a allai fod yn drawsnewidiol, ac mae'n enghraifft arall o’r manteision a ddaw o weithio'n agos gyda rhai o'n prifysgolion gorau."